چون لعل توام هزار جان داد

چون لعل توام هزار جان داد		بر لعل تو نیم جان توان داد
جان در غم عشق تو میان بست		دل در غمت از میان جان داد
جانم که فلک ز دست او بود		از دست تو تن در امتحان داد
پر نام تو شد جهان و از تو		می‌نتواند کسی نشان داد
ای بس که رخ چو آتش تو		دل سوخته سر درین جهان داد
پنهان ز رقیب غمزه دوشم		لعل تو به یک شکر زبان داد
امروز چو غمزه‌ات بدانست		تاب از سر زلف تو در آن داد
از غمزه‌ی تو کنون نترسم		چون لعل توام به جان امان داد
دندان تو گرچه آب دندانست		هر لقمه که دادم استخوان داد
ابروی تو پشت من کمان کرد		ای ترک تو را که این کمان داد
عطار چو مرغ توست او را		سر نتوانی ز آشیان داد

عکس روی تو بر نگین افتاد

عکس روی تو بر نگین افتاد		حلقه بشکست و بر زمین افتاد
شد جهان همچو حلقه‌ای بر من		تا که چشمم بر آن نگین افتاد
دور از رویت آتشم در دل		زان لب همچو انگبین افتاد
آب رویم مبر که بی رویت		قسم من آه آتشین افتاد
تا که خورشید چهره‌ی تو بتافت		شور در چرخ چارمین افتاد
خوشه‌ی عنبرین زلفت تورا		ماه و خورشید خوشه چین افتاد
زلف مگشای و کفر برمفشان		که خروشی در اهل دین افتاد
مشک از چین طلب که نیم شبی		چینی از زلف تو به چین افتاد
در ز چشمم طلب که هر اشکی		به حقیقت دری ثمین افتاد
دست شست از وجود هر که دمی		در غم چون تو نازنین افتاد
دل ندارم ملامتم چه کنی		بی دل افتاده‌ام چنین افتاد
می ندانم تو را بدین سختی		با من مهربان چه کین افتاد
دل عطار چون نه مرغ تو بود		ضعف در مخلبش ازین افتاد

کشتی عمر ما کنار افتاد

کشتی عمر ما کنار افتاد		رخت در آب رفت و کار افتاد
موی همرنگ کفک دریا شد		وز دهان در شاهوار افتاد
روز عمری که بیخ بر باد است		با سر شاخ روزگار افتاد
سر به ره در نهاد سیل اجل		شورشی سخت در حصار افتاد
مستییی بود عهد برنایی		این زمان کار با خمار افتاد
چون به مقصد رسم که بر سر راه		خر نگونسار گشت و بار افتاد
گل چگویم ز گلستان جهان		که به یک گل هزار خار افتاد
هر که در گلستان دنیا خفت		پای او در دهان مار افتاد
هر که یک دم شمرد در شادی		در غم و رنج بی شمار افتاد
بی قراری چرا کنی چندین		چه کنی چون چنین قرار افتاد
چه توان کرد اگر ز سکه‌ی عمر		نقد عمر تو کم عیار افتاد
تو مزن دم خموش باش خموش		که نه این کار اختیار افتاد
گر نبودی امید، وای دلم		لیک عطار امیدوار افتاد

صبح دم زد ساقیا هین الصبوح

صبح دم زد ساقیا هین الصبوح		خفتگان را در قدح کن قوت روح
در قدح ریز آب خضر از جام جم		باز نتوان گشت ازین در بی فتوح
توبه بشکن تا درست آیی ز کار		چند گویی توبه‌ای دارم نصوح
مطربا قولی بگو از راهوی		راه راه راهوی است اندر صبوح
دل ز مستی قول کس می‌نشنود		زانکه بشنوده است قول بوالفتوح
چون سرانجام تو طوفان بلاست		عمر تو چه یک نفس چه عمر نوح
گر ز عطار این سخن می‌نشنوی		بشنو از مرغ سحر صور صلوح

رطل گران ده صبوح زانکه رسیده است صبح

رطل گران ده صبوح زانکه رسیده است صبح		تا سر شب بشکند تیغ کشیده است صبح
روی نهفته است تیر روی نهاده است مهر		پشت بداده است ماه هین که رسیده است صبح
بر سر زنگی شب همچو کلاه است ماه		بر در قفل سحر همچو کلید است صبح
ای بت بربط‌نواز پرده‌ی مستان بساز		کز رخ هندوی شب پرده دریده است صبح
صبح برآمد زکوه وقت صبوح است خیز		کز جهت غافلان صور دمیده است صبح
سوخته گردد شرار کز نفس سوخته		گنبد فیروزه را فرق بریده است صبح
بوی خوش باد صبح مشک دمد گوییا		کز دم آهوی چین مشک مزید است صبح
نی که از آن است صبح مشک فشان کز هوا		نافه‌ی عطار را بوی شنیده است صبح

ای پرتو وجودت در عقل بی نهایت

ای پرتو وجودت در عقل بی نهایت		هستی کاملت را نه ابتدا نه غایت
هستی هر دو عالم در هستی تو گمشد		ای هستی تو کامل باری زهی ولایت
ای صد هزار تشنه، لب‌خشک و جان پرآتش		افتاده پست گشته موقوف یک عنایت
غیر تو در حقیقت یک ذره می‌نبینم		ای غیر تو خیالی کرده ز تو سرایت
چندان که سالکانت ره بیش پیش بردند		ره پیش بیش دیدند بودند در بدایت
چون این ره عجایب بس بی نهایت افتاد		آخر که یابد آخر این راه را نهایت
عطار در دل و جان اسرار دارد از تو		چون مستمع نیابد پس چون کند روایت

بر باد داده دل را آوازه‌ی فراقت

ای آفتاب طفلی در سایه‌ی جمالت		شیر و شکر مزیده از چشمه‌ی زلالت
هم هر دو کون برقی از آفتاب رویت		هم نه سپهر مرغی در دام زلف و خالت
بر باد داده دل را آوازه‌ی فراقت		در خواب کرده جان را افسانه‌ی وصالت
عقلی که در حقیقت بیدار مطلق آمد		تا حشر مست خفته در خلوت خیالت
خورشید کاسمان را سر رزمه‌ی می‌گشاید		یک تار می‌نسنجد در رزمه جمالت
ترک فلک که هست او در هندوی تو دایم		سر پا برهنه گردان در وادی کمالت
سیمرغ مطلقی تو بر کوه قاف قربت		پرورده هر دو گیتی در زیر پر و بالت
صف قتال مردان صف‌های مژه توست		صد قلب برشکسته در هر صف قتالت
عطار شد چو مویی بی روی همچو روزت		تا بو که راه یابد در زلف شب مثالت

گر نبودی در جهان امکان گفت

گر نبودی در جهان امکان گفت		کی توانستی گل معنی شکفت
جان ما را تا به حق شد چشم باز		بس که گفت و بس گل معنی که رفت
بی قراری پیشه کرد و روز و شب		یک نفس ننشست و یک ساعت نخفت
بس گهر کز قعر دریای ضمیر		بر سر آورد و به خون دل بسفت
پاک‌رو داند که در اسرار عشق		بهتر از ما راهبر نتوان گرفت
آنچه ما دیدیم در عالم که دید		وآنچه ما گفتیم در عالم که گفت
آنچه بعد از ما بگویند آن ماست		زانکه راز گفت نیست از ما نهفت
تربیت ما را ز جان مصطفاست		لاجرم خود را نمی‌یابیم جفت
تا تویی عطار زیر بار عشق		گردنان را زیر بار توست سفت
صورت جان است شعرت لاجرم		عقل را نظم تو می‌آید شگفت

هر دل که ز عشق بی نشان رفت

هر دل که ز عشق بی نشان رفت		در پرده‌ی نیستی نهان رفت
از هستی خویش پاک بگریز		کین راه به نیستی توان رفت
تا تو نکنی ز خود کرانه		کی بتوانی ازین میان رفت
صد گنج میان جان کسی یافت		کین بادیه از میان جان رفت
راهی که به عمرها توان رفت		مرد ره او به یک زمان رفت
هان ای دل خفته عمر بگذشت		تا کی خسبی که کاروان رفت
ای جان و جهان چه می‌نشینی		برخیز که جان شد و جهان رفت
از جمله‌ی نیستان این راه		آن برد سبق که بی نشان رفت
چون نیستی از زمین توان برد		کی هست توان بر آسمان رفت
محتاج به دانه‌ی زمین بود		مرغی که ز شاخ لامکان رفت
عطار چو ذوق نیستی یافت		از هستی خویش بر کران رفت

دوش جان دزديده از دل راه جانان برگرفت

دل خبر يافت و به تک خاست و دل از جان برگرفت

دوش جان دزديده از دل راه جانان برگرفت

غصه‌ها کردش ز پشت دست دندان برگرفت

جان چو شد نزديک جانان ديد دل را نزد او

برقع صورت ز پيش روي جانان برگرفت

ناگهي بادي برآمد مشکبار از پيش و پس

عقل حيلت‌گر به کلي دست ازيشان برگرفت

جان ز خود فاني شد و دل در عدم معدوم گشت

گاه پيدايش نهاد و گاه پنهان برگرفت

بي نشان شد جان کدامين جان که گنجي داشت او

ترک جان گفت و سر اين نفس حيوان برگرفت

فرخ آن اقبال باري کاندرين درياي ژرف

بي غم و رنجي دل عطار آسان برگرفت

شکر يزدان را که گنج دين درين کنج خراب

آتش سودای عالم جان در گرفت           بی غم و رنجی دل عطار آسان بر گرفت

جان که فروشد به عشق زنده جاوید گشت                       دل چو ندانست حال ماتم جان در گرفت

از پس چندین هزار پرده که در پیش توست         روی تو یک شعله زد کون و مکان در گرفت

چون تو بر انداختی برقع عزت ز روی                         جان متحیر بماند عقل فغان در گرفت

بر سر کوی تو عشق آتش غم بر فروخت           شمع دل عاشقانت جمله از آن در گرفت

جرعه اندوه تو تا دل من نوش کرد                   ز آتش آه دلم کام و زبان در گرفت

تا که زرنگ رخ ات یافت دل من نشان              روی من از خون دل رنگ و نشان در گرفت

جان و دل عاشقان خرقه شد اندر میان               ز آنکه سماع غمت بر همگان در گرفت

راست که عطار داد حسن جمال تو شرح

سینه بر آورد جوش دل خفقان در گرفت

پیشگاه عشق را پیشان که یافت

پیشگاه عشق را پیشان که یافت		پایگاه فقر را پایان که یافت
در میان این دو ششدر کل خلق		جمله مردند و اثر زیشان که یافت
رخنه می‌جویی خلاص خویشتن		رخنه‌ای جز مرگ ازین زندان که یافت
ذره‌ای وصلش چو کس طاقت نداشت		قسم موجودات جز هجران که یافت
ذره‌ای این درد عالم سوز را		در زمین و آسمان درمان که یافت
آفتاب آسمان غیب را		در فروغش کفر با ایمان که یافت
چون بتافت آن آفتاب آواز داد		کان هزاران ذره سرگردان که یافت
ابر بر دریا بسی بگریست زار		لیک دریا گشت و آن باران که یافت
گشت مستهلک درین دریا دو کون		گر کفی گل بود و ور طوفان که یافت
چون دو عالم هست فرزند عدم		پس وجودی بی سر و سامان که یافت
چون دو عالم نیست جز یک آفتاب		ذره‌ای در سایه‌ای پنهان که یافت
چون همه مردند و می‌میرند نیز		آب حیوان زین همه حیوان که یافت
بر فلک رو این دم از عیسی بپرس		تا خری رهوار بی پالان که یافت
صد هزاران چشم صدیقان راه		گشت خون‌باران همه، باران که یافت
صد هزاران جان صدیقان راه		غرقه‌ی این راه شد جانان که یافت

ای فرید از فرش تا عرش مجید

ذره‌ای هستی درین دیوان که یافت

دل کمال از لعل میگون تو یافت

دل کمال از لعل میگون تو یافت		جان حیات از نطق موزون تو یافت
گر ز چشمت خسته‌ای آمد به تیر		زنده شد چون در مکنون تو یافت
تا فسونت کرد چشم ساحرت		جامه پر کژدم ز افسون تو یافت
سخت‌تر از سنگ نتوان آمدن		لعل بین یعنی دلش خون تو یافت
تا فشاندی زلف و بگشادی دهن		عقل خود را مست و مجنون تو یافت
ملک کسری در سر زلف تو دید		جام جم در لعل گلگون تو یافت
قاف تا قاف جهان یکسر بگشت		کاف کفر از زلف چون نون تو یافت
جمله را صدباره فی‌الجمله بدید		هیچش آمد هرچه بیرون تو یافت
تا دل عطار عالم کم گرفت		رونق از حسن در افزون تو یافت

بس که دل تشنه سوخت وز لبت آبی نیافت

بس که دل تشنه سوخت وز لبت آبی نیافت		مست می عشق شد و از تو شرابی نیافت
داشتم امید آنک بو که در آیی به خواب		عمر شد و دل ز هجر خون شد و خوابی نیافت
تشنه‌ی وصل تو دل چون به درت کرد روی		ماند به در حلقه‌وار وز درت آبی نیافت
دل ز تو بیهوش شد دیده برو زد گلاب		زانکه به از آب چشم دیده گلابی نیافت
چند زند بر نمک یار دلم گوییا		به ز دل عاشقان هیچ کبابی نیافت
دل چو ز نومیدیت زود فرو شد به خود		خود ز میان برگرفت هیچ نقابی نیافت
گفتمش آخر چه شد کین دل من روز و شب		سوی تو آواز داد وز تو خطابی نیافت
گفت مرا خوانده‌ای لیک نه از جان و دل		هر که ز جانم نخواند هیچ جوابی نیافت
در ره ما هر که را سایه‌ی او پیش اوست		از تف خورشید عشق تابش و تابی نیافت
گر تو خرابی ز عشق جان تو آباد شد		زانکه کسی گنج عشق جز به خرابی نیافت
تا دل عطار دید هستی خود را حجاب		رهزن خود شد مقیم تا که حجابی نیافت

چون کلاه گل تر آن کله زرین یافت

چون کلاه گل تر آن کله زرین یافت

زلف پرچین چمن مشک ختن از چین یافت

چون هوای دل من گرم شد اندر غم عمر

دل گرمم زدم سرد سحر تسکین یافت

چون دم سرد سحر مشک ختن کرد نثار

جمله زلف چمن سلسله مشکین یافت

زلف هر شاخ که برروی چمن باد کشد

مشک چین است که از باد سحرگه چین یافت

چون نسیم سحری همدم روح است از آن

خار بازار چن حجله حوالعین یافت

چون سحر قند عروسان چمن بلبل مست؟

که عروسان سبک روح گران کابین یافت

شاه دین را همه شب بلبل از آن کرد دعا

که از چناران برافراخته دست آمین یافت

بابا خاطر عطار به بستان سخن

تازگی از سخن مدحت شمس الدین یافت

خاک کویت هر دو عالم در نیافت

خاک کویت هر دو عالم در نیافت		گرد راهت فرق آدم در نیافت
ای به بالا برشده چندان که عرش		ذره‌ای شد گرد تو هم در نیافت
دولت تو هیچ بی دولت ندید		شادی تو لشکر غم در نیافت
گنج عشقت در جهان جد و جهد		هم مخر هم مقدم در نیافت
زانکه هرگز هفت دریای عظیم		از سر خود نیم شبنم در نیافت
آن چنان جامی که نتوان داد شرح		آن به جد و جهد خود جم در نیافت
آمد و شد صد هزاران پادشاه		ملک تو جز ابن ادهم در نیافت
صد هزاران راهزن در ره فتاد		جز فضیل‌ابن‌عهد محکم در نیافت
صد هزاران زن به نامردی بمرد		این سخن جز جان مریم در نیافت
وی عجب تا مرد ره جهدی نکرد		آنچنان گنجی معظم در نیافت
هر که او ساکن نشد در کوی تو		جنه الفردوس خرم در نیافت
وانکه او مجروح گشت از عشق تو		تا ابد بویی ز مرهم در نیافت
بیش و کم درباخت دل در راه تو		لیک از تو بیش یا کم در نیافت
بس بزرگان را که در گرداب درد		سر فرو شد نیز همدم در نیافت
من چگونه از تو دریابم به حکم		آنچه از تو هر دو عالم در نیافت

چند جویی ای دل برخاسته		آنچه هرگز خلق یکدم در نیافت
تو نیابی این که بس نامحرمی		خاصه هرگز هیچ محرم در نیافت
نیست غم گر چون سلیمان ای فرید		هر گدا ملکی به خاتم در نیافت

گل خندان چو برفکند نقاب

تا گل از ابر آب حیوان یافت		گرد خود صد هزار دستان یافت
زره ابر گشت پیکان باز		جوشن آب زخم پیکان یافت
گل خندان چو برفکند نقاب		ابر را زار زار گریان یافت
چون صبا چاک کرد دامن گل		نافه‌ی مشک در گریبان یافت
ای نگاری که هر که دید رخت		از رخ جانفزای تو جان یافت
به دل و جان تو را که جان و دلی		هر که فرمان ببرد فرمان یافت
می گلرنگ خور به موسم گل		که گل تازه‌روی باران یافت
می‌خور و شاد زی که خوشتر ازین		یک نفس در دو کون نتوان یافت
می به عطار ده به سرخی لعل		که زمی جان چو در درخشان یافت

تا دل ز کمال تو نشان یافت

تا دل ز کمال تو نشان یافت		جان عشق تو در میان جان یافت
پروانه‌ی شمع عشق شد جان		چون سوخته شد ز تو نشان یافت
جان بود نگین عشق و مهرت		چون نقش نگین در آن میان یافت
جان بارگه تورا طلب کرد		در مغز جهان لامکان یافت
جان را به درت نگاهی افتاد		صد حلقه برو چو آسمان یافت
هر جان که به کوی تو فرو شد		از بوی تو جان جاودان یافت
فریاد و خروش عاشقانت		در کون و مکان نمی‌توان یافت
از درد تو جان ما بنالید		درمان تو درد بی‌کران یافت
چون درد تو یافت زیر هر درد		درمان همه جهان نهان یافت
هرچیز که جان ما همی جست		چون در تو نگاه کرد آن یافت
هر مقصودی که عقل را بود		در شعله‌ی روی تو عیان یافت
عطار چو این سخن بیان کرد		بیرون ز جهان بسی جهان یافت

تا دل من راه جانان بازیافت

تا دل من راه جانان بازیافت		گوهری در پرده‌ی جان بازیافت
دل که ره می‌جست در وادی عشق		خویش را گم کرد ره زان بازیافت
هر که از دشورای هستی برست		آنچه مقصود است آسان بازیافت
یک شبی درتاخت دل مست و خراب		راه آن زلف پریشان بازیافت
چون به تاریکی زلفش راه برد		زنده گشت و آب حیوان بازیافت
آفتاب هر دو عالم آشکار		زیر زلف دوست پنهان بازیافت
آنچه خلق از دامن آفاق جست		او نهان سر در گریبان بازیافت
می‌ندانم تا ز جان برخورد نیز		آنکه روی و زلف جانان بازیافت
هر که زلفش دید کافر شد به حکم		وانکه درویش دید ایمان بازیافت
طالب درد است عطار این زمان		کز میان درد درمان بازیافت

ای دلم مست چشمه‌ی نوشت

ای دلم مست چشمه‌ی نوشت		در خطم از خط سیه پوشت
باد سرسبزی خطت که به لطف		سر برون زد ز چشمه‌ی نوشت
حلقه در گوش کرد خلق را		حلقه‌ی زلف بر بناگوشت
همچو من صد هزار سرگشته		حلقه در گوش حلقه‌ی گوشت
گشت معلوم من که جان نبرد		دلم از طره‌ی سیه پوشت
تو به جان و دلی جفا کوشم		من به جان و دلم وفا کوشت
عشوه مفروش زانکه من پس ازین		نخرم نیز خواب خرگوشت
یاد کن از کسی که در همه عمر		نکند لحظه‌ای فراموشت
مست از آنم چنین که در بر خویش		مست در خواب دیده‌ام دوشت
بو که تعبیر خوابم آن باشد		که شوم امشبی هم آغوشت
دل عطار باده ناخورده		تا قیامت بمانده مدهوشت

در عشق تو عقل سرنگون گشت

در عشق تو عقل سرنگون گشت		جان نیز خلاصه‌ی جنون گشت
خود حال دلم چگونه گویم		کان کار به جان رسیده چون گشت
بر خاک درت به زاری زار		از بس که به خون بگشت خون گشت
خون دل ماست یا دل ماست		خونی که ز دیده‌ها برون گشت
درمان چه طلب کنم که عشقت		ما را سوی درد رهنمون گشت
آن مرغ که بود زیرکش نام		در دام بلای تو زبون گشت
لختی پر و بال زد به آخر		از پای فتاد و سرنگون گشت
تا دور شدم من از در تو		از ناله دلم چو ارغنون گشت
تا قوت عشق تو بدیدم		سرگشتگیم بسی فزون گشت
تا درد تو را خرید عطار		قد الفش بسان نون گشت
عطار که بود کشته‌ی تو		دریاب که کشته‌تر کنون گشت

درد دل من از حد و اندازه درگذشت

درد دل من از حد و اندازه درگذشت		از بس که اشک ریختم آبم ز سر گذشت
پایم ز دست واقعه در قیر غم گرفت		کارم ز جور حادثه از دست درگذشت
بر روی من چو بر جگر من نماند آب		بس سیل‌های خون که ز خون جگر گذشت
هر شب ز جور چرخ بلایی دگر رسید		هر دم ز روز عمر به دردی دگر گذشت
خواب و خورم نماند و گر قصه گویمت		زان غصه‌ها که بر من بی خواب و خور گذشت
اشکم به قعر سینه‌ی ماهی فرو رسید		آهم از روی آینه‌ی ماه درگذشت
در بر گرفت جان مرا تیر غم چنانک		پیکان به جان رسید وز جان تا به بر گذشت
بر جان من که رنج و بلایی ندیده بود		چندین بلا و رنج ز دردم بدر گذشت
بر عمر من اجل چو سحرگاه شام خورد		زان شام آفتاب من اندر سحر گذشت
عطار چون که سایه‌ی عزت بر او نماند		چون سایه‌ای ز خواری خود در به در گذشت

تاب روی تو آفتاب نداشت

تاب روی تو آفتاب نداشت		بوی زلف تو مشک ناب نداشت
خازن خلد هشت خلد بگشت		در خور جام تو شراب نداشت
ذره‌ای پیش لعل سیرابت		چشمه‌ی آفتاب آب نداشت
لعلت از آفتاب کرد سال		کانچه او داشت آفتاب نداشت
گفت تا سرگشاد چشمه‌ی تو		آب حیوان چون گلاب نداشت
همچو من آب خضر و کوثر هم		زیر سی لل خوشاب نداشت
چشمه بی‌آب کی به کار آید		زین سخن آفتاب تاب نداشت
همه دعوی او زوال آمد		زرد از آن شد که یک جواب نداشت
دور از روی همچو خورشیدت		چشم من نیم ذره خواب نداشت
کیست کز چشم مست خونریزت		باده ناخورده دل خراب نداشت
کیست کز دست فرق مشکینت		دست بر فرق چون رباب نداشت
کیست کز عشق لاله‌ی رخ تو		رخ چو لاله به خون خضاب نداشت
گرچه صیدم مرا مکش به عذاب		کس چو من صید را عذاب نداشت
من چنان لاغرم که پهلوی من		جز دل از لاغری کباب نداشت
کس به خون‌ریزی چنان لاغر		تا که فربه نشد شتاب نداشت

تا که صید تو شد دل عطار

سینه خالی ز اضطراب نداشت

هر دیده که بر تو یک نظر داشت

هر دیده که بر تو یک نظر داشت		از عمر تمام بهره برداشت
سرمایه‌ی عمر دیدن توست		وان دید تو را که یک نظر داشت
کور است کسی که هر زمانی		در دید تو دیده‌ی دگر داشت
جاوید ز خویش بی‌خبر شد		هر دل که ز عشق تو خبر داشت
مرغی بپرید در هوایت		کز شوق تو صد هزار پر داشت
در شوق رخ تو بیشتر سوخت		هر کو به تو قرب بیشتر داشت
دل بی رخ تو دمی سر کس		سوگند به جان تو اگر داشت
در عشق رخ تو یک سر موی		ننهاد قدم کسی که سر داشت
بس مرده که زنده کرد در حال		بادی که به کوی تو گذر داشت
با چشم تو کارگر نیامد		هر حیله که چرخ پاک برداشت
خوارم کردی چنان که عشقت		بر خاک درم چو خاک در داشت
خوار از چه سبب کنی کسی را		کز جان خودت عزیزتر داشت
با بوالعجبی غمزه‌ی تو		نه دل قیمت نه جان خطر داشت
در پیش لبت ز شرم بگداخت		هر شیرینی که آن شکر داشت
در جنب لب تو آب حیوان		هر شیوه که داشت مختصر داشت

در نقره‌ی عارضت فروشد		هر نازکییی که آب زر داشت
بر گرد میان تو کمر گشت		آن حرف که در میان کمر داشت
شکل دهن تو طرفه برخاست		زان نقطه‌ی طرفه بر زبر داشت
چون روی تو زیر پرده‌ی زلف		چه صد که هزار پرده در داشت
در هر بن موی بی رخ تو		عطار هزار نوحه‌گر داشت

زهی زیبا جمالی این چه روی است

زهی زیبا جمالی این چه روی است		زهی مشکین کمندی این چه موی است
ز عشق روی و موی تو به یکبار		همه کون مکان پر گفت و گوی است
از آن بر خاک کویت سر نهادم		که زلفت را سری بر خاک کوی است
چو زلفت گر نشینم بر سر خاک		نمیرم نیز و اینم آرزوی است
چه جای زلف چون چوگانت آنجا		که آنجا صد هزاران سر چو گوی است
برو ای عاشق دستار بگریز		که اینجا رستخیز از چار سوی است
تو مرد نازکی آگه نه کاینجا		هزارن مرد را زه در گلوی است
نبینی روی او یک ذره هرگز		تو را یک ذره گر در خلق روی است
دلا، کی آید او در جست و جویت		که او دایم ورای جست و جوی است
اگرچه ذره هم جوینده باشد		نه چون خورشید رنگش بر رکوی است
گرت او در کشد کاری بود این		که گر کار تو کار شست و شوی است
بسی گر تو به جویی آب ندهد		که هرچه آن از تو آید آب جوی است
ز کار تو چه آید یا چه خیزد		که اینجا بی نیازی سد اوی است
تو کار خویش می‌کن لیک می‌دان		که کار او برون از رنگ و بوی است
به خود هرگز کجا داند رسیدن		اگر عطار را عزم علوی است

آیینه‌ی تو سیاه رویی است

آیینه‌ی تو سیاه رویی است		او را چه خبر که ماه‌روی است
آن آینه می‌زدای پیوست		کورا گه پشت و گاه روی است
آن پشت ز عشق روی گردان		گر کرده تو را به راه روی است
کز عشق چو آفتاب گردد		هر ذره اگر سیاه‌روی است
نه چرخ کلاه فرق عشق است		پس در خور آن کلاه‌روی است
تا این رویش نگردد آن روی		او را همه در گناه روی است
هر ذره که هست در دو عالم		او را سوی پیشگاه روی است
نتواند یافت هرگز این روی		آن را که به عز و جاه روی است
هرگز نرسد به ذروه‌ی عرش		آن را که به قعر چاه روی است
روی از همه شیوه بست باید		آن را که به پادشاه روی است
زین شوق فرید را همه عمر		آورده به بارگاه روی است

آیینه‌ی تو سیاه رویی است

آیینه‌ی تو سیاه رویی است		او را چه خبر که ماه‌روی است
آن آینه می‌زدای پیوست		کورا گه پشت و گاه روی است
آن پشت ز عشق روی گردان		گر کرده تو را به راه روی است
کز عشق چو آفتاب گردد		هر ذره اگر سیاه‌روی است
نه چرخ کلاه فرق عشق است		پس در خور آن کلاه‌روی است
تا این رویش نگردد آن روی		او را همه در گناه روی است
هر ذره که هست در دو عالم		او را سوی پیشگاه روی است
نتواند یافت هرگز این روی		آن را که به عز و جاه روی است
هرگز نرسد به ذروه‌ی عرش		آن را که به قعر چاه روی است
روی از همه شیوه بست باید		آن را که به پادشاه روی است
زین شوق فرید را همه عمر		آورده به بارگاه روی است

عشق جز بخشش خدایی نیست

عشق جز بخشش خدایی نیست		این به سلطانی و گدایی نیست
هر که او برنخیزد از سر سر		عشق را با وی آشنایی نیست
عشق وقف است بر دل پر درد		وقف در شرع ما بهایی نیست
هر که را باز عشق صید کند		بازش از چنگ او رهایی نیست
کار آن کس که عاشقی ورزد		به جز از عین بی نوایی نیست
چون رسیدم به نزد آن معشوق		کار جز عیش و دلگشایی نیست
هرچه عطار گوید از سر عشق		به یقین دان که جز عطایی نیست

در ده خبر است این که ز مه ده خبری نیست

در ده خبر است این که ز مه ده خبری نیست		وین واقعه را همچو فلک پای و سری نیست
عقلم که جهان زیر و زبر کرد به فکرت		بی خویش از آن شد که ز خویشش خبری نیست
جان سوخته زان شد که از آنها که برفتند		بسیار اثر جست و ز یک تن اثری نیست
دل بر سر ره ماند که می‌دید که هستش		مشکل سفری پیش که چون هر سفری نیست
این کار برون نیست ز دو نوع به تحقیق		یا هیچ نیم یا که به جز من دگری نیست
در ماتم این درد که دورند از آن خلق		آشفته و سرگشته چو من نوحه‌گری نیست
زان مغز شود خشک و ترم هر شب و هر روز		کز چرخ مرا جز لب و رخ خشک و تری نیست
جانم که ز بستان فلک نیشکری خواست		گفتا نه‌ای واقف که مرا نیشکری نیست
از خوان فلک دل مطلب گر جگرت خورد		زیرا که اگر دل دهدت بی جگری نیست
عطار چو کس را خطری نیست درین راه		تو نیز فرو شو که تورا هم خطری نیست

کیست که از عشق تو پرده‌ی او پاره نیست

کیست که از عشق تو پرده‌ی او پاره نیست		وز قفس قالبش مرغ دل آواره نیست
وزن کجا آورد خاصه به میزان عشق		گر زر عشاق را سکه‌ی رخساره نیست
هر نفسم همچو شمع زاربکش پیش خویش		گر دل پر خون من کشته‌ی صد پاره نیست
گر تو ز من فارغی من ز تو فارغ نیم		چاره‌ی کارم بکن کز تو مرا چاره نیست
هر که درین راه یافت بوی می عشق تو		مست شود تا ابد گر دلش از خاره نیست
هست همه گفتگو با می عشقش چه کار		هرکه درین میکده مفلس و این کاره نیست
درد ره و درد دیر هست محک مرد را		دلق بیفکن که زرق لایق میخواره نیست
در بن این دیر اگر هست میت آرزو		درد خور اینجا که دیر موضع نظاره نیست
گشت هویدا چو روز بر دل عطار از آنک		عهد ندارد درست هر که درین پاره نیست

هر دلی کز عشق تو آگاه نیست

هر دلی کز عشق تو آگاه نیست		گو برو کو مرد این درگاه نیست
هر که را خوش نیست با اندوه تو		جان او از ذوق عشق آگاه نیست
ای دل ار مرد رهی مردانه باش		زانکه اندر عاشقی اکراه نیست
عاشقان چون حلقه بر در مانده‌اند		زانکه نزدیک تو کس را راه نیست
گرد بر گرد دلم از درد تو		خون گرفت و زهره‌ی یک آه نیست
بر سر آی از قعر چاه نفس از آنک		یوسف مصریت اندر چاه نیست
چند جویی آب و جاه ار عاشقی		عاشق اندر بند آب و جاه نیست
زاد راه مرد عاشق نیستی است		نیست شو در راه آن دلخواه نیست
در ده ای عطار تن در نیستی		زانکه آنجا مرد هستی شاه نیست

سرو چون قد خرامان تو نیست

سرو چون قد خرامان تو نیست		لعل چون پسته‌ی خندان تو نیست
نیست یک کس که به لب آمده جان		زآرزوی لب و دندان تو نیست
هیچ جمعیت اگر یافت کسی		از جز آن زلف پریشان تو نیست
مرده آن دل که به صد جان نه به یک		زنده‌ی چشمه‌ی حیوان تو نیست
غرقه باد آنکه به صد سوختگی		تشنه‌ی چاه زنخدان تو نیست
به ز جان عاشق دیدار تو را		سپر ناوک مژگان تو نیست
چشم یک عاقل و هشیار ندید		که چو من واله و حیران تو نیست
می وصلم ده آخر که مرا		بیش ازین طاقت هجران تو نیست
ای دل سوخته در درد بسوز		زانکه جز درد تو درمان تو نیست
چند باشی تو از آن خود از آنک		تا تو آن خودی او آن تو نیست
گر بدو نیست رهت جان درباز		زحمت جان تو جز جان تو نیست
که کشد درد دلت ای عطار		شرح آن لایق دیوان تو نیست

آفتاب رخ تو پنهان نیست

آفتاب رخ تو پنهان نیست		لیک هر دیده محرم آن نیست
هر که در عشق ذره ذره نشد		پیش خورشید پای‌کوبان نیست
ذره می‌شو هوای جانان را		که به جانان رسیدن آسان نیست
مرد جانان نه‌ای مکن دعوی		زانکه نامرد مرد جانان نیست
شادی وصل تو کسی یابد		که درین وادیش غم جان نیست
تا که دردی نیایدت پیدا		هرچه دیگر کنی تو درمان نیست
سر درین راه باز و پا در نه		زانکه ره را امید پایان نیست
تن بزن چند گویی ای عطار		هر کسی مرد این بیابان نیست

طمع وصل تو مجالم نیست

طمع وصل تو مجالم نیست		حصه زین قصه جز خیالم نیست
در فراق تو تشنه می‌میرم		کز لبت قطره‌ای زلالم نیست
تو چو شمعی و من چو پروانه		با تو بودن به‌هم مجالم نیست
دور می‌باشم از جمال تو زانک		طاقت آن چنان جمالم نیست
می‌زیم با فراق و می‌گویم		که تمنای آن وصالم نیست
گرچه وصل تو هست کار محال		کار بیرون ازین محالم نیست
اگرم وصل تو نخواهد بود		سر هیچی به هیچ حالم نیست
بی خودم کن که خود به خود تو بسی		زانکه من تا خودم کمالم نیست
گر بسوزیم بند بند چو شمع		دمی از سوختن ملالم نیست
من به بال و پر تو می‌پرم		که دمی بر تو پر و بالم نیست
ور مرا بی تو پر و بالی هست		آن پر و بال جز وبالم نیست
تا جگر گوشه‌ی خودت خواندم		گر جگر می‌خورم حلالم نیست
شرح درد تو چون دهد عطار		زانکه یارای این مقالم نیست

در ره عشاق نام و ننگ نیست

در ره عشاق نام و ننگ نیست		عاشقان را آشتی و جنگ نیست
عاشقی تردامنی گر تا ابد		دامن معشوقت اندر چنگ نیست
ننگ بادت هر دو عالم جاودان		گر دو عالم بر تو بی‌او تنگ نیست
پیک راه عاشقان دوست را		در زمین و آسمان فرسنگ نیست
مرغ دل از آشیانی دیگر است		عقل و جان را سوی او آهنگ نیست
ساقیا خون جگر در جام ریز		تا شود پر خون دلی کز سنگ نیست
آتش عشق و محبت برفروز		تا بسوزد هر که او یک رنگ نیست
کار ما بگذشت از فرهنگ و سنگ		بیدلان عشق را فرهنگ نیست
راست ناید نام و ننگ و عاشقی		درد در ده جای نام و ننگ نیست
نیست منصور حقیقی چون حسین		هر که او از دار عشق آونگ نیست
شد چنان عطار فارغ از جهان		کسمان با همتش هم سنگ نیست

عاشقان را با خود و با هیچ کس تدبیر نیست

عاشقان را با خود و با هیچ کس تدبیر نیست    عین و شین و قاف را اندر کتب تفسیر نیست 

لاف خود کم زن که اندر قلب لشکرهای عشق    رایت ناموس و طول و عرض و دارو گیر نیست

عشق را با هر که آمد نامد الاعشق را    شاه و شنگولی و هندو گدا و میر نیست

گر قدم در عشق می یاری زد اندر کوی دوست    پس تو را اندر ارادت مهلت و تاخیر نیست

عاشقان خود طفل راهند کس نیامد در بلوغ    زان که در پستان عشق اندر نشان شیر نیست

این سخن منک نماید هر خسی تر دامنی    عاشقان را نقتدا و قبله و تکبیر نیست

ای فریداین لطف ایزد دستگیر توست لیک

هر کسی از جهل خود گویند وی را پیر نیست

هر که درین درد گرفتار نیست

هر که درین درد گرفتار نیست		یک نفسش در دو جهان کار نیست
هر که دلش دیده‌ی بینا نیافت		دیده‌ی او محرم دیدار نیست
هر که ازین واقعه بویی نبرد		جز به صفت صورت دیوار نیست
خوار شود در ره او همچو خاک		هرکه در این بادیه خونخوار نیست
ای دل اگر دم زنی از سر عشق		جای تو جز آتش و جز دار نیست
پرده‌ی این راز که در قمر جان است		جز قدح دردی خمار نیست
آنکه سزاوار در گلخن است		در حرم شاه سزاوار نیست
گلخنی مفلس ناشسته روی		مرد سراپرده‌ی اسرار نیست
کعبه‌ی جانان اگرت آرزوست		در گذر از خود ره بسیار نیست
گرچه حجاب تو برون از حد است		هیچ حجابیت چو پندار نیست
پرده‌ی پندار بسوز و بدانک		در دو جهانت به ازین کار نیست
چند کنی از سر هستی خروش		نیست شو اندر طلب یار، نیست
از طمع خام درین واقعه		سوخته‌تر از دل عطار نیست

عشق را اندر دو عالم هیچ پذرفتار نیست

عشق را اندر دو عالم هیچ پذرفتار نیست		چون گذشتی از دو عالم هیچکس را بار نیست
هر دو عالم چیست رو نعلین بیرون کن ز پای		تا رسی آنجا که آنجا نام و نور و نار نیست
چون رسی آنجا نه تو مانی و نه غیر تو هم		پس چه ماند هیچ، کانجا هیچ غیر از یار نیست
چون نمانی تو، تو مانی جمله و این فهم را		در خیال آفرینش هیچ استظهار نیست
چون رسیدی تو به تو هم هیچ باشی هم همه		چه همه چه هیچ چون اینجا سخن بر کار نیست
آنچه می‌جویی تویی و آنچه می‌خواهی تویی		پس ز تو تا آنچه گم کردی ره بسیار نیست
کل کل چون جان تو آمد اگر در هر دو کون		هیچکس را هست صاعی جز تو را دربار نیست
چون به جان فانی شدی آسان به جانان ره بری		زانکه از جان تا به جانان تو ره دشوار نیست
جان چو در جانان فرو شد جمله جانان ماند و بس		خود به جز جانان کسی را هیچ استقرار نیست
جمله اینجا روی در دیوار جان خواهند داد		گر علاجی هست دیگر جز سر و دیوار نیست
گر گمان خلق ازین بیش است سودایی است بس		ور خیال غیر در راه است جز پندار نیست
هر که آمد هیچ آمد هر که شد هم هیچ شد		هم ازین و هم از آن در هر دو کون آثار نیست
هیچ چون جوید همه یا هیچ چون آید همه		چون همه باشد همه پس هیچ را مقدار نیست
راه وصلش چون روم چون نیست منزلگه پدید		حلقه بر در چون زنم چون در درون دیار نیست
هست گنجی از دو عالم مانده پنهان تا ابد		جای او جز کنج خلوتخانه‌ی اسرار نیست

در زمین و آسمان این گنج کی یابی تو باز		زانکه آن جز در درون مرد معنی‌دار نیست
در درون مرد پنهان وی عجب مردان مرد		جمله کور از وی که آنجا دیده و دیدار نیست
تا تو بر جایی طلسم گنج بر جای است نیز		چون تو گم گشتی کسی از گنج برخوردار نیست
گر تو باشی گنج نی و گر نباشی گنج هست		بشنو این مشنو که این اقرار با انکار نیست
تا دل عطار بیخود شد درین مستی فتاد		بیخودی آمد ز خود او نیست شد عطار نیست

دل بگسل از جهان که جهان پایدار نیست

دل بگسل از جهان که جهان پایدار نیست		واثق مشو به او که به عهد استوار نیست
در طبع روزگار وفا و کرم مجوی		کین هر دو مدتی است که در روزگار نیست
رو یار خویش باش و مجو یاری از کسی		کاندر دیار خویش بدیدیم یار نیست
نومید شو ز هر که توانی و هرچه هست		کامیدهای باطل ما را شمار نیست
عطاروار از همه عالم طمع ببر		کاندر زمانه بهتر ازین هیچ کار نیست

دل خون شد از توام خبر نیست

دل خون شد از توام خبر نیست		هر روز مرا دلی دگر نیست
گفتم که دلم به غمزه بردی		گفتا که مرا ازین خبر نیست
زر می‌خواهی که دل دهی باز		جان هست مرا ولیک زر نیست
می‌نتوانم سر از تو پیچید		گر هست سر منت وگر نیست
در گلبن آفرینش امروز		از روی تو گل شکفته‌تر نیست
پر پرتو روی توست عالم		لیکن چکنم مرا نظر نیست
دین آوردم که نور دین را		بی روی تو ذره‌ای اثر نیست
کفر آوردم که کافری را		از حلقه‌ی زلف تو گذر نیست
کفر است قلاوز ره عشق		در عشق تو کفر مختصر نیست
جز کافری و سیاه‌رویی		در عالم عشق معتبر نیست
خاکش بر سر که همچو عطار		در کوی تو همچو خاک در نیست

از قوت مستیم ز هستیم خبر نیست

از قوت مستیم ز هستیم خبر نیست		مستم ز می عشق و چو من مست دگر نیست
در جشن می عشق که خون جگرم ریخت		نقل من دلسوخته جز خون جگر نیست
مستان می‌عشق درین بادیه رفتند		من ماندم و از ماندن من نیز اثر نیست
در بادیه‌ی عشق نه نقصان نه کمال است		چون من دو جهان خلق اگر هست و اگر نیست
گویند برو تا به درش برگذری بوک		هیهات که گر باد شوم روی گذر نیست
زین پیش دلی بود مرا عاشق و امروز		جز بی‌خبریم از دل خود هیچ خبر نیست
جانا اگرم در سر کار تو رود جان		از دادن صد جان دگرم بیم خطر نیست
در دامن تو دست کسی می‌زند ای دوست		کو در ره سودای تو با دامن تر نیست
دانی که چه خواهم من دلسوخته از تو		خواهم که نخواهم، دگرم هیچ نظر نیست
عطار چنان غرق غمت شد که دلش را		یک دم دل دل نیست زمانی سر سر نیست

ای دل ز جان در آی که جانان پدید نیست

ای دل ز جان در آی که جانان پدید نیست		با درد او بساز که درمان پدید نیست
حد تو صبرکردن و خون‌خوردن است و بس		زیرا که حد وادی هجران پدید نیست
در زیر خاک چون دگران ناپدید شو		این است چاره‌ی تو چو جانان پدید نیست
ای مرد کندرو چه روی بیش ازین ز پیش		چندین مرو ز پیش که پیشان پدید نیست
با پاسبان درگه او های و هوی زن		چون طمطراق دولت سلطان پدید نیست
ای دل یقین شناس که یک ذره سر عشق		در ضیق کفر و وسعت ایمان پدید نیست
فانی شو از وجود و امید از عدم ببر		کان چیز کان همی طلبی آن پدید نیست
از اصل کار ، جان تو کی با خبر شود		کانجا که اصل کار بود جان پدید نیست
جان ناپدید آمد و در آرزوی جان		از بس که سوخت این دل حیران پدید نیست
عطار را اگر دل و جان ناپدید شد		نبود عجب که چشمه‌ی حیوان پدید نیست

از تو کارم همچو زر بایست نیست

از تو کارم همچو زر بایست نیست		وز وصال تو خبر بایست نیست
تا کی آخر از فراقت کار من		با وصالت به بتر بایست نیست
تا بگریم در فراقت زار زار		عالمی خون جگر بایست نیست
چون بدادم دل به تو بر یک نظر		در منت به زین نظر بایست نیست
چون شکر داری بسی با عاشقان		یک سخن همچون شکر بایست نیست
من ز سر تا پای فقر و فاقه‌ام		من تو را خود هیچ در بایست نیست
چون درآیی از درم بهر نثار		عالمی پر گنج زر بایست نیست
چون بدیدم دلشده عطار را		بر کف پای تو سر بایست نیست

سخن عشق جز اشارت نیست

سخن عشق جز اشارت نیست    عشق در بند استعارت نیست
دل شناسد که چیست جوهر عشق    عقل را زهره بصارت نیست
عشق را بو حنیفه درس نگفت    شافعی را در او روایت نیست
در عبارت همی گنجد عشق    عشق از عالم عبارت نیست
بوالعجب سوره ای است سوره عشق    چار مصحف در او دو آیت نیست
هر که را دل ز عشق گشت خراب    بعد از آن هرگزش عمارت نیست
عشق بستان و خویشتن بفروش    که نکوتر از این تجارت نیست
گر شود فوت لحظه ای بی عشق    هرگز آن لحظه را کفارت نیست
دل خود را ز گور نفس بر آر    که دلت را جز این زیارت نیست   
تن خود را خودن دیده بشوی    که تنت را جز این زیارت نیست
پر شد از دوست هر دو کون ولیک    سوی او زهره اشارت نیست
دل شوریدگان چو غارت کرد     بانگ بر زد که جای غارت نیست
تن در این کار در ده ای عطار    زآن که این کار با حقارت نیست

طریق عشق جانا بی بلا نیست

طریق عشق جانا بی بلا نیست		زمانی بی بلا بودن روا نیست
اگر صد تیر بر جان تو آید		چو تیر از شست او باشد خطا نیست
از آنجا هرچه آید راست آید		تو کژمنگر که کژ دیدن روا نیست
سر مویی نمی‌دانی ازین سر		تو را گر در سر مویی رضا نیست
بلاکش، تا لقای دوست بینی		که مرد بی بلا مرد لقا نیست
میان صد بلا خوش باش با او		خود آنجا کو بود هرگز بلا نیست
کسی کو روز و شب خوش نیست با او		شبش خوش باد کانکس مرد ما نیست
که باشی تو که او خون تو ریزد		وگر ریزد جز اینت خون‌بها نیست
دوای جان مجوی و تن فرو ده		که درد عشق را هرگز دوا نیست
درین دریای بی پایان کسی را		سر مویی امید آشنا نیست
تو از دریا جدایی و عجب این		که این دریا ز تو یکدم جدا نیست
تو او را حاصلی و او تورا گم		تو او را هستی اما او تورا نیست
خیال کژ مبر اینجا و بشناس		که هر کو در خدا گم شد خدا نیست
ولی روی بقا هرگز نبینی		که تا ز اول نگردی از فنا نیست
چو تو در وی فنا گردی به کلی		تو را دایم ورای این بقا نیست

ز حیرت چون دل عطار امروز

درین گرداب خون یک مبتلا نیست

ای دلشده دلربای من کیست

ای دلشده دلربای من کیست		از جای شدم به جای من کیست
بیگانه شدم ز هر دو عالم		واگه نه که آشنای من کیست
ره گم کردم درین بیابان		کو رهبر و رهنمای من کیست
جان می‌کاهم درین ره دور		پیک ره جان‌فزای من کیست
صد بار بریختند خونم		در عهده‌ی خون‌بهای من کیست
هر دم گرهی عظیم افتد		در پرده گره‌گشای من کیست
صد کار فتاده هر کسی را		غمخواره‌ی من برای من کیست
محرومم ازین طلب که دارم		مطلوب حرم‌سرای من کیست
گر من سجلی کنم درین کار		جز زردی رخ گوای من کیست
بر گفت فرید ماجرایی		اشنوده‌ی ماجرای من کیست

در عشق قرار بی‌قراری است

در عشق قرار بی‌قراری است		بدنامی عشق نام‌داری است
چون نیست شمار عشق پیدا		مشمر که شمار بی‌شماری است
در عشق ز اختیار بگذار		عاشق بودن نه اختیاری است
گر دل داری تو را سزد عشق		ورنه همه زهد و سوگواری است
زاری می‌کن چو دل ندادی		تا دل ندهند کارزاری است
دل کیست شکار خاص شاه است		شاه از پی او به دوستداری است
شاهی که همه جهانش ملک است		در دشت ز بهر یک شکاری است
جانا بر تو قرار آن راست		کز عشق تو عین بی‌قراری است
آن را که گرفت عشق تو نیست		در معرض صد گرفتکاری است
وآن است عزیز در دو عالم		کز عشق تو در هزار خواری است
هر بی‌خبری که قدر عشقت		می‌نشناسد ز خاکساری است
وانکس که شناخت خرده‌ی عشق		هر خرده‌ی او بزرگواری است
پروانه‌ی توست جان عطار		زان است که غرق جان سپاری است

گر جمله تویی همه جهان چیست

گر جمله تویی همه جهان چیست		ور هیچ نیم من این فغان چیست
هم جمله تویی و هم همه تو		و آن چیست که غیر توست آن چیست
چون هست یقین که نیست جز تو		آوازه‌ی این همه گمان چیست
چون نیست غلط کننده پیدا		چندین غلط یکان یکان چیست
چون کار جهان فنای محض است		چندین تک و پوی در جهان چیست
بر ما چو وجود نیست ما را		چندین غم و درد بی کران چیست
چون زنده به جان نیم به عشقم		پس زحمت جان درین میان چیست
جان در تو ز خویشتن فنا شد		زان بی خبر است جان که جان چیست
عطار ضعیف را ازین سر		جز گفت میان تهی نشان چیست

شمع رویت را دلم پروانه‌ای است

شمع رویت را دلم پروانه‌ای است		لیک عقل از عشق چون بیگانه‌ای است
پر زنان در پیش شمع روی تو		جان ناپروای من پروانه‌ای است
بر سر موی است جان کز دیرگاه		یک سر موی توام در شانه‌ای است
زلف تو زنار خواهم کرد از آنک		هر شکن از زلف تو بتخانه‌ای است
واندران بتخانه درد عشق را		جان خون آلود من پیمانه‌ای است
وصل تو گنجی است پنهان از همه		هر که گوید یافتم دیوانه‌ای است
در خرابات خرابی می‌روم		زانکه گر گنجی است در ویرانه‌ای است
مرغ آدم دانه‌ی وصل تو جست		لاجرم در بند دام از دانه‌ای است
خفته‌ای کز وصل تو گوید سخن		خواب خوش بادش که خوش افسانه‌ای است
وصلت آن کس یافت کز خود شد فنا		هر که فانی شد ز خود مردانه‌ای است
گر مرا در عشق خود فانی کنی		باقیت بر جان من شکرانه‌ای است
بیدقی عطار در عشق تو راند		گر به فرزینی رسد فرزانه‌ای است

ای به وصفت گمشده هرجان که هست

ای به وصفت گمشده هرجان که هست		جان تنها نه خرد چندان که هست
وی کمال آفتاب روی تو		تا ابد فارغ ز هر نقصان که هست
گر سکندر چشمه‌ی حیوان نیافت		نیست عیب چشمه‌ی حیوان که هست
کور مادرزاد آید کل خلق		در بر آن حسن جاویدان که هست
صد هزاران قرن چرخ تیزرو		بود هم زین شیوه سرگردان که هست
از شفق در خون بسی گشت و نیافت		چون تو خورشیدی درین دوران که هست
آفتاب از شرم رویت هر شبی		در سیاهی شد چنین پنهان که هست
باز چون زلفت کمند او شود		بی سر و بن می‌رود زین سان که هست
نی چه می‌گویم فلک گویی است بس		در خم آن زلف چو چوگان که هست
هیچ سر بر تن نخواهد ماند از انک		گوی خواهد شد درین میدان که هست
زاشتیاق روی چون خورشید توست		ابر را هر دیده‌ی گریان که هست
وی عجب در جنب عشق عاشقانت		شبنمی است این جمله‌ی باران که هست
ابر چبود زانکه صد دریای خون		از دل هر یک درین طوفان که هست
هرچه از ما می‌رود آن هیچ نیست		کار تا چون رفت از آن پیشان که هست
کار تنها نه مرا افتاد و بس		همچو من بس بی سر و سامان که هست

تو چنین در پرده و از شور توست		در دو عالم این همه حیران که هست
جمله‌ی ذرات عالم گوش شد		تا بفرمایی تو هر فرمان که هست
گرد نعلین گدای کوی تو		بیشتر از ملک هر سلطان که هست
دوست‌تر دارم من آشفته دل		ذره‌ای دردت ز هر درمان که هست
همدم عیسی شود بی شک فرید		گر دمی برهد ازین زندان که هست

بی تو از صد شادیم یک غم به است

بی تو از صد شادیم یک غم به است		با تو یک زخمم ز صد مرهم به است
گر ز مشرق تا به مغرب دعوت است		چون نمی‌بینم تو را ماتم به است
از میان جان ز سوز عشق تو		گر کنم آهی ز دو عالم به است
می‌نگویم از بتر بودن سخن		می چه پرسی حال من هر دم به است
گرمی می‌باید و عشقت مدام		زانکه نفت عشق تو از نم به است
هست آب چشم کروبی بسی		آتش جان بنی آدم به است
چون بشست افتاد دست آویز را		زلف تو پر حلقه و پر خم به است
چون تویی محرم مرا در هر دو کون		خلق عالم جمله نامحرم به است
شادی وصلت چو بر بالای توست		پس نصیب خلق مشتی غم به است
توسن عشق تو رام توست و بس		زانکه رخش تند را رستم به است
رنگ بسیار است در عالم ولیک		بر رکوی عیسی مریم به است
پشه‌ای را دیده‌ای هرگز که گفت		همنشینم گنبد اعظم به است
نی که تو سلطانی و ما گلخنی		عز تو با ذل ما بر هم به است
چون فرید از ناله همچون چنگ شد		هر رگ او همچو زیر و بم به است